İki yılda bir düzenlenen Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Sempozyumunun üçüncüsü 4-6 Ekim 2016 tarihleri arasında Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü ev sahipliğinde Antalya Spice Otel’de  gerçekleştirilmiştir.

Kongreye üniversitelerden, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü’nden, araştırma enstitülerinden, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü’nden (BÜGEM), Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım İl Müdürlüklerinden ve özel sektör temsilcilerinden oluşmak üzere farklı disiplinlerden toplam 144 kişi katılmıştır. Üç gün süresince iki farklı salonda 12 farklı oturumda gerçekleştirilen sempozyumun ilk günkü açılış oturumunda Türkiye’nin Önemli Aromatik Bitkileri ve Uçucu Yağları, Tıbbi Bitkilerin Dünü, Bugünü ve Yarını, Şekerotu (Stevia rebaudiana Bertoni): Kalorisiz Doğal Tatlandırıcı, Türkiye’de Kekik Tarımı, Ticareti ve Karşılaşılan Sorunlar konularında dört adet çağrılı bildirinin sunumu gerçekleştirilmiştir.

Sempozyum kapsamında; Tıbbi-aromatik bitkilerin çoğaltma ve yetiştirme teknikleri, biyoçeşitlilik ve koruma, genetik, ıslah ve biyoteknoloji, hasat sonrası işlemler, işlenmesi ve ticareti, fonksiyonel gıda olarak kullanımı, peyzaj alanında kullanım, analitik çalışmalar, biyolojik aktiviteler, uçucu yağlar ve etnobotanik konularında hazırlanmış olan toplam 104 adet bilimsel çalışma (43 sözlü, 61 poster) sunulmuştur.

Sözlü bildiri sunumlarının 31’i üniversitelerdeki akademik personel tarafından, 11’i Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Orman ve Su İşleri Bakanlığında çalışan araştırıcılar tarafından, 1’i ise Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım İl Müdürlüğü personeli tarafından yapılmıştır. 

Sempozyum süresince edinilen izlenimler, sunulan bildirilerde görüşülen konular ve tartışmalar sonucunda ortaya çıkan bazı hususlar şu şekilde özetlenebilir. 

  1. Tıbbi ve aromatik bitkilerine yönelik farklı disiplinlerde çalışmalar gözlenmiştir.
  2. Ülkemizin coğrafik konumu ve ekolojik özellikleri sayesinde çok sayıda tıbbi ve aromatik bitki türü doğal olarak yetişmekte olup, tıbbi ve aromatik bitki üretimini arttırma potansiyeli olduğuna dikkat çekilmiştir.
  3. Son yıllarda gıda, ilaç ve kozmetik alanlarında dünyada ve ülkemizde sentetik bazlı ürünler yerine bitkisel kaynaklı doğal ürünlerin kullanımının giderek artışının önem kazandığı belirtilmiştir.
  4. Doğal kaynakların bilinçsiz kullanımı ve tahribatına karşı tıbbi ve aromatik bitkilerin kültüre alınması, üretim aşamasında organik üretim kriterlerine azami özen gösterilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.
  5. Tıbbi ve aromatik bitkilerin üretim, hasat ve ihracat aşamalarında standart ve kalite konularında sıkıntılar olduğu, özellikle üretim ve hasattaki kalite kayıplarının önüne geçmek için üreticilere yönelik eğitimlere ağırlık verilmesi gerekliliğine dikkat çekilmiştir.
  6. Tarımsal amaçlı kooperatiflerin konu ile ilgili çalışmalarının desteklenmesi ve bu konuda yatırım yapan kuruluşların haksız rekabete karşı korunması ve pazarda kalite ve standartlara uygun ürünlerin yer alması amacı ile kontrol ve denetimlerin hassasiyetle yapılması gerekliliği vurgulanmıştır.
  7. Ülkemizde tıbbi ve aromatik bitkilerin değerlendirilmesi ve dış pazarlara ham madde ve yarı mamul olarak pazarlanmasının yanında işlenmiş ürün olarak da satılabilmesi için gerekli çalışmaların yapılması gerektiği belirtilmiştir.
  8. Tıbbi ve aromatik bitkilerin üretim aşamasında sözleşmeli tarım uygulamalarının önemi vurgulanmıştır.
  9. Tıbbi ve aromatik bitkilerinin üretiminde uygun dozda ilaç ve gübre kullanımına dikkat edilmesi, özellikle kalıntı sorunun önlenmesi amacı ile iyi tarım uygulamalarının kullanılmasının gerekliliği vurgulanmıştır.
  10. Ülkemizde tıbbi ve aromatik bitkilerin pazarlanmasında tağşiş konusunun önemine dikkat çekilmiştir.
  11. Aktarların ilaç yapma yetkisinin olmadığı, bunların sadece bitki tedarikçisi oldukları vurgulanarak ilaç yapma yetkisinin sadece eczacılara ait olduğu belirtilmiştir.
  12. Ayrıca bitkisel drogların doğru şekilde standardize edilip, Avrupa Farmokopesi’nde ki standartlara uygunluğu ile yapılan içerik analizlerinde elde edilen değerlerin karşılaştırılması gerektiği dile getirilmiştir. Ülkemizde Eczacılık Fakülteleri’nde Fitoterapi bölümlerinin açıldığı, onların kullanacakları standart droglarının olmadığı vurgulanmıştır. Bu nedenle; enstitü ve üniversitelerdeki araştırmacıların geliştirdikleri ıslah materyallerinden standart drogların elde edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
  13. Malatya Arapgir Belediye Başkanlığının istekleri doğrultusunda Arapgir ilçesinde 15 Eylül-15 Ekim 2017 tarihleri arasında uygun bir zamanda iki günlük çalıştay düzenlenmesine karar verilmiştir.
  14. Kongre sonunda, iki yılda bir yapılan sempozyumun 2018 yılında, Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü tarafından İzmir’de gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.

Saygılarımla
Dr. Abdullah ÜNLÜ
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü